Kat in hoenderhok oor invoere - Kosmos Radio 94.1 FM

Kat in hoenderhok oor invoere

Kat in hoenderhok oor invoere
Yanna Smith

Hoenderinvoere in Namibië raak ’n tameletjie ná die Namib-pluimveebedrywe (NPI) aangekondig het hy beskik sedert September vanjaar oor opgehoopte voorraad van meer as 1 900 ton.
Dít terwyl invoere onverpoos voortgaan.

Boonop het plaaslike, kleiner hoenderprodusente ook stem dikgemaak en gesê hulle het geen mark vir hul produkte nie, want kopers verkies ingevoerde hoender.

Om sake te vererger, was daar ’n skerp daling in bestellings vir die NPI se dag-oud-kuiken-projek omdat die kookvleismark versadig is.

Dié projek is van stapel gestuur om plaaslike produksie te bevorder.

Tydens ’n onlangse openbare vergadering om die huidige beperkings op hoenderinvoere in Namibië onder oë te neem, het Petrus Shoopala, die Vereniging van Vleisinvoerders en -uitvoerders (AMIE) se aanstaande voorsitter, sy mes vir die NPI ingehad.

Hy het die maatskappy van oligopolie beskuldig en gesê hy berokken die verbruiker skade met uitermate hoë pekelwatervlakke.

“Daar is min of geen voordeel vir invoerders om kwarthoenders te koop nie, omdat die NPI die mark deur vasgestelde prysstrukture wil oorheers. Die plaaslike produsent se sakestrategie is om die kleinhandelmark te beheer.”
Shoopala het die NPI ook van ’n gebrek aan lojaliteit teenoor sy verbruikers beskuldig weens “oormatige pekelwatervlakke”.

Hy het bygevoeg in Suid-Afrika word vlakke van 15% toegelaat, terwyl dit in Namibië op 25% staan.
Kenners meen as pekelwater ’n verbruikerskwessie was, moet alle geblikte vleisprodukte, spek en gerookte ham (gammon), ook dit wat ingevoer word, by die debat ingesluit word.

Bande met Brasilië
Shoopala het verbruikersbeskerming in dié verband bly beklemtoon.

Die Johns Hopkins Bloomberg Skool vir Openbare Gesondheid het breedvoerige navorsing oor die samestelling van slaghoendervoer gedoen, wat meestal – veral oorsee – antibiotika en produkte bevat wat van vleis afkomstig is.
In sommige gevalle sluit dit selfs in karkasse, diere wat deur voertuie doodgery is en troeteldiere wat uitgesit is.

Dié elemente word opgemaal en by voer gevoeg.

Shoopala het daarop aangedring die gehalte van Brasilië, as netto-uitvoerder van hoenderborsies na die Europese Unie-lande (EU), se pluimveeproduksie is op Europese standaard.

Brasilië se vleisbedryf het al reuse-uitdagings ervaar, wat volgens die jongste internasionale berigte die grootskaalse omkopery van vleisinspekteurs insluit.

In die EU en die VSA is Brasiliese produkte al verskeie kere verbied. Die Suid-Afrikaanse Pluimvee-vereniging het ook onlangs hul mes vir Brasilië in gehad wat invoere na Suid-Afrika betref.

Die grootste beskuldiging teen AMIE is dat hy nie tot volhoubare werkskepping bydra nie, en plaaslike produksiekapasiteit en die bedryf se ontwikkeling voortdurend ondermyn.

Toe Shoopala vir ’n lys van AMIE se 22 lede gevra is, het hy gesê lede is huiwerig om dit te verskaf, omdat dit “in koerantpublikasies gebruik kan word en hul sake-akwiteite kan benadeel”.

Hoeveel?
Hy wou ook nie vrae oor kwarthoenders se invoerprys beantwoord nie.

Sarel Oberholzer, ’n Suid-Afrikaanse burger wat as invoerder in Namibië werk, het die Vleisraad onlangs in die Windhoekse hoërhof tot ’n hoër kwota uitgedaag.

In hofdokumente het hy aangevoer hy is gedwing om hoender van ander invoerders in Namibië “teen ’n premie van N$10 per kilogram” te koop.

In sy opmerkings oor verbruikersbeskerming en -regte het Shoopala na “goedkoper” invoere verwys.

Fanie du Plessis, AMIE se uittredende voorsitter, het aan Kosmos 94.1 Nuus gesê daar is ’n tekort aan mededinging, hoewel hy nie invoerpryse verstrek het nie.

“Volgens die huidige stand van sake is daar ’n tekort aan mededinging onder plaaslike produsente, wat ’n gebrek aan prysmededinging tot gevolg het. Om sake te vererger, rig die feit dat die oorheersende plaaslike produsent nie geskikte prysstrukture het nie die verbruiker skade aan.

“Om aansoek vir kwota-toewysing te kan doen, moet invoerders die plaaslike mark ondersteun. Die beprysing van die produkte deur die plaaslike produsent is egter duur en daarom syfer die effek van dié skema na die verbruiker deur.”
Cirrus Capital het uitgebreide navorsing oor die belangrikheid van Namibië se slaghoenderbedryf en ruimte vir groei gedoen.

Volgens Cirrus se ekonoom,Robert McGregor, kan die relatiewe beprysing van plaaslike en Suid-Afrikaanse produksie nie op kleinhandelpryse vasgestel word nie.

“Dis meer akkuraat om fabriekspryse te gebruik om die produsente se doeltreffendheid te vergelyk. Wat ons gevind het, is dat produksie in Namibië baie doeltreffend is en amper op dieselfde standaard is as die Suid-Afrikaanse produsente met wie ons hulle kan vergelyk. Daar was sprake van baie goedkoop hoender wat in Namibië aangeland het – veel goedkoper as die pryse wat Namibiese en Suid-Afrikaanse produsente aanbied. Omdat hoenderpryse in Namibië (en selfs Suid-Afrika) hoër is as dié pryse, laat dit ruimte in die verskaffingsketting vir partye om die prysverskil op te maak deur die prys heelwat op te stoot – wat natuurlik nie tot voordeel van die verbruiker is nie. Wat bepaal moet word, is of die produkte wat teen sulke lae pryse ingebring word, gestort (dumped) is of nie – dís die kern van die saak,” het McGregor gesê.

Dít word weerspieël in die feit dat hoender in plaaslike winkels nie groot prysverskille toon nie, en die verbruiker se opsie is, op die meeste, ’n paar dollar goedkoper.

Die voerkwessie
Du Plessis het Feedmaster geteiken toe hy oor die miljoene dollars gevra is wat die land weens hoenderinvoere verlaat.
“Sluit asseblief net ook statistieke vir Namib Mills en Feedmaster se graan- en voerinvoere by jou artikel in. ’n Geskatte 80% of meer van Feedmaster se roumateriale soos mielies wat in hoendervoer gebruik word, is ingevoer, en die koste van voer is 70% van die koste van pluimveeboerdery. Bevestig die feite asseblief met die Akkerbouraad,” het hy gesê.

Pieter van Niekerk, Namib Mills se handelsbestuurder, het gesê net vir die vervaardiging van hoendervoer alleen is 120 Namibiërs teen vergoeding in diens geneem. Volgens die Namibië Statistiekagentskap (NSA) is daar 4,6 afhanklikes vir elke werker wat ’n loon in Namibië verdien, wat beteken die land se hoendervoerbedryf ondersteun 552 Namibiërs.

“Namib Mills skaf eers al die plaaslik beskikbare grane aan voor hy invoer. Feedmaster is ook een van die min maatskappye wat ’n rou produk invoer, waarde toevoeg en dit dan op die plaaslike mark verkoop. Voerproduksie in Namibië is nie ’n beskermde bedryf nie en Feedmaster is besonder mededingend in die ope mark,” sê Van Niekerk.
Volgens McGregor is ’n vermindering van invoere se waarde ’n belangrike oorweging.

“Hoender het as produk ’n hoër waarde as voer, so om meer voer en minder hoender in te voer, is steeds netto voordelig, wat dus minder van ’n vertraging in groei teweegbring. Afgesien hiervan is Namibië se buitelandse valuta van kardinale belang in die handhawing van hoe ons met die rand koppel. Om die waarde van invoere te verminder, speel dus ook ’n rol in die handhawing van internasionale reserwes, of om dit ten minste minder te laat afneem. Sodoende word die koppeling beskerm.”

Bydraes gelewer
AMIE het melding gemaak van hul bydraes en sê hy het N$150 miljoen in infrastruktuur (koel- en stoorgeriewe) belê en N$150 miljoen in die bruto binnelandse produk (GDP) in die vorm van belasting, padgebruiktariewe ensovoorts. Hy sê ook hulle het 204 000 werksgeleenthede geskep en bestee N$250 miljoen aan salarisse en lone.

Shoopala kon nie enige lig werp op die besonderhede van die bydraes tot infrastruktuur nie, en het bloot gesê “dié inligting is deur die individuele lede van die vereniging aan my verskaf”.

Ekonome stem saam dat invoere minder tot die GDP en werkskepping bydra as plaaslike produksie. Cirrus het in sy navorsing boonop bevind vir elke dollar wat in die plaaslike slaghoenderbedryf belê word, is daar ’n vermenigvuldigende effek van net meer as N$4 wat terug in die plaaslike ekonomie geploeg word.

Eenvoudig gestel, sê hulle, is dit beter om N$100 miljoen in plaaslike produksie in te stoot as om N$100 miljoen in invoere te belê – selfs al voorsien invoere verbruikers van ’n keuse, soos Shoopala aan Kosmos 94.1 Nuus gesê het.

McGregor meen “as ons geen plaaslike bedryf gehad het nie en al ons pluimvee ingevoer het, glo ek nie hulle sou al die verlore werksgeleenthede in die plaaslike bedryf gevul het nie. Hulle het reeds hul invoer- en verspreidingsnetwerke, so dit sou eenvoudig ’n kwessie van meer administrasiewerk (aan die invoere-kant) gewees het, en moontlik ’n paar nuwe drywers en trokke vir die bykomende volumes; ek twyfel of dit op dieselfde skaal van belegging en werkverskaffing sal wees as wanneer daar ’n plaaslike bedryf is.”

Geen voordeel uit kwotas
Volgens Paulo Shipoke, ’n hoenderprodusent naby Ohangwena, het hy geen voordeel uit die kwotastelsel gesien, wat poog om invoere te beperk en die plaaslike bedryf te laat groei nie.

“Ons het alles aan kleinhandelaars voorgelê, maar ons moet nog ’n bestelling kry.”

Shipoke se plaas kan tot 1 000 hoenders slag, maar hy sê hy is beperk in wat hy na die mark toe kan vat. As hy meer bestellings kry, kan hy sy kapasiteit verhoog tot tussen 3 000 and 5 000 hoenders ’n dag, maar invoere belemmer sy besigheid se groei.

Hy’t Japan as voorbeeld genoem, wat ’n 192%-tarief op Brasiliese invoere hef, en Suid-Korea, wat 90% hef. “Dit is moeilik om teen die EU, die VSA en Brasilië mee te ding omdat hul bedrywe regeringsteun ontvang. Ek kon my skootrekenaar vat en van Brasilië af begin invoer met my seun in ’n hoekkantoor, en dan kon ek my N$14 miljoen in my sak steek – mens het jou eie idees.”

Hy het bygevoeg vir die sektor om te groei, het dit ondersteuning en beskerming nodig, “anders sal ons vou nog voor ons begin het”.

Oor die voordeel vir die verbruiker het Shipoke gesê: “Jy sien nie dat invoerpryse aan die verbruiker oorgedra word nie. Waarheen gaan die voordeel? Na die invoerders se beursies, natuurlik. Ek dink hul winsmarge is seker tussen 40% en 50%.”

Shipoke het 33 werksgeleenthede geskep en lewer 8 ton tamaties uit kweekhuise wat op hoendermis gevoer word.

Werk is alles
Produsente oraloor die land het tydens die openbare vergadering dieselfde sentiment gedeel – dat die die hoeveelheid invoere te veel is vir hulle om volhoubaar te bly bestaan.
Volgens Van Niekerk was daar tussen Januarie en Desember verlede jaar 115 klein en medium ondernemings (SME’s) wat 473 662 kuikens deur die dag-oud-program gekoop het. Dit het 527 SME-werksgeleenthede geskep. Volgens die invoerdata vir 2018 sou 10 504 werksgeleenthede in Namibië geskep kan word as alle invoere met plaaslike produksie vervang word.

Milton Shaanika-Louw van die Namibiese Vebruikersbeskermingsgroep sê werk is belangriker as goedkoop hoender. Hy sê as hy vir al sy familielede hoender moet koop, insluitende die werkloses, maak dit nie saak wat die hoender kos nie – hy moet dit steeds vir almal koop, want hulle kan dit nie self koop nie.